Kadına Yönelik Şiddet
Kadında fiziksel, cinsel ya da psikolojik zarara veya bozukluğa neden olan, özel yaşamda ya da kamusal alanda gerçekleşen, cinsiyet ayrımcılığına dayalı her türlü davranış kadına yönelik şiddettir.
Türleri…
Fiziksel
Tokat atma, yumruklama……….ateşli silahla yaralama, öldürme…
Duygusal (Emosyonel)
Yapmak istediklerine engel olma, istemediği şeyleri yaptırma….
Ekonomik (Maddi)
Para vermeme, istediklerini almasına engel olma..
Cinsel
İstemediği şekilde zorla cinsel ilişki..
Kadın hakları insan haklarıdır.
-Yaşam hakkı temel insan hakkıdır.
-Kadınların sağlıklı yaşam hakkı yaygın olarak ihlal edilen en temel insan hakkıdır.
*WHO, Kadın Sağlığı ve Gelişimi Bölümü 1980 yılında kuruldu (WHD).
-Kadına yönelik şiddet dünyada her türlü toplumda yaygın olarak görülmektedir.
-Dünyada her beş kadından biri hayatlarındaki erkekler tarafından fiziksel ya da cinsel
yönden şiddete uğramaktadır.
-Kadına yönelik şiddet üreme çağındaki kadınların, ölüm nedenleri ve sakatlıkları arasında kansere eşdeğer ciddiyettedir (1993).
-Şiddet, üreme çağındaki kadınlara trafik kazaları ve sıtmanın toplam zararından daha çok etkili olmaktadır.
-Diğer şiddet türleri ile karşılaştırıldığında; aile içi şiddet uygulayan bireyler hakkında nadiren yasal işlem yapılmakta ve ceza verilmektedir.
-Bu, şiddetin sürüp gitmesine ve kadının baskı altında tutulmasının devamına neden
olmaktadır
Yaşam Süresince Kadına Yönelik Şiddet Türleri
- Doğum Öncesi;
-Erkek çocuk tercihi nedeniyle kız gebeliklerin sonlandırılması.
-Doğum öncesinde annenin şiddete uğraması nedeniyle intrauterin etkiler.
- Çocukluk Çağı;
-Kız çocuklarına infantisit uygulama yaygınlığı.
-Fiziksel, cinsel ve psikolojik yönden istismar.
- Ergenlik çağı
-Flört döneminde uğranan şiddet.
-İnsest.
- Erişkin dönem;
-Erkek partneri tarafından her türlü şiddete uğrama, öldürülme.
-Çeyiz ya da başlık parası ile ilgili istismar, cinayetler.
-Namus cinayeti adı altında işlenen cinayetler.
-Evlilik içi ırza geçme.
-Zorla hamilelik.
-Çalışma yerinde cinsel yönden istismar.
-Özürlü ve engelli kadınların istismarı.
-Fahişeliğe, pornografiye zorlama.
-Kadın ticareti.
- İleri yaşta;
-Ekonomik nedenlerle intihara zorlama ya da öldürme.
-Psikolojik, cinsel ya da fiziksel şiddet.
Şiddetin Psikolojik Etkileri;
1. Anksiyete,
2. Depresyon,
3. Özgüven eksikliği,
4. Alkol ve ilaç bağımlılığı,
5. Paranoid kişilik yapısı,
6. Kronik trankilazan kullanımı,
7. Post travmatik stress bozukluğu,
8. İntihar girişimi,
9. Suçluluk hissi.
TÜM BU NEDENLERLE ;
- Kadın ve kız çocuklarına yönelik şiddet büyük bir sağlık sorunudur. Kadına yönelik şiddet öncelikli sağlık sorunudur (WHO,1993).
- Şiddeti önlemek toplum sağlığı için önceliklidir. (WHA 1996 Resolution and recommendations 49.25).
HEKİMLERE ÖNERİLER:
- SAĞLIK ÇALIŞANLARI İÇİN KADINA YÖNELİK ŞİDDETİN ÖNCELİKLİ PROBLEM OLMA NEDENLERİ:
1. Şiddet kadın nüfusun önemli bir bölümünde yaygın ve ciddi sağlık sorunları yaratmaktadır (Birçok ülkede kadın nüfusun % 20′den çoğu).
2. Birçok kadın için sağlık çalışanları ilk ilişki kurdukları ve mahrem sayılabilecek öykülerini anlatabilecekleri kişilerdir.
- WHD’nin başlıca önerileri;
1. Hekimlere duyarlılık ve bilgilendirme eğitimleri yapılmalı.
2. Böylece bireysel ön yargılarını sorgulamaları sağlanmalı.
3. Hekimler şiddete uğrayan kadının tanısını koymaya yönelik eğitilmeli.
4. Hekimler aile bireyleri tarafından şiddete uğrayan hastaların da tüm bulgularını kayıtlara geçirmeye yönelik eğitilmeli.
5. Şiddetin tüm delillerinin korunması ve belgelendirilmesinin önemi konusunda eğitilmeli.
6. Hekimler bu konu ile ilgili bir protokol hazırlanması için cesaretlendirilmeli.
- Hekimleri Kadına Yönelik Şiddet ile İlgilenmekten Alıkoyan Önyargılar?
1. Partnerleri tarafından şiddete uğrayan kadınlarla uğraşmak umutsuz bir iştir.
2. Kadına yönelik şiddet özel yaşamı ilgilendiren bir problemdir.
3. Kadına yönelik şiddet bir sağlık sorunu değildir.
4. Hastaya nasıl yaklaşacağını tam kestirememektedir.
5. Tanı koysa ne işe yarayacağını bilmemekte, hatta zarar vermekten korkmaktadır.
6. Yasal destek ve sivil toplum örgütü desteği olmaması hekimi bu konuya sağlıklı yaklaşımdan alı koymaktadır.
- Kadına Yönelik Şiddete Olumlu Yaklaşım Önerileri:
1. Kadını ciddiye alın, ona inanın.
2. Kadının güvenliği için yardım edin.
3. Şiddetin onun suçu olmadığını hissettirin.
4. Şiddete uğrayanın yalnızca kendisi olmadığını ona açıklayın.
5. Kadının seçeneklerinin sınırlı olduğunu gözden uzak tutmayın.
6. Gizliliğin önemini unutmayın.
7. Gerekli konsültasyonları isteyin.
- Kadına Yönelik ŞiddetteYapılmaması Önerilenler:
1. Hekimin yapacağı profesyonel yardımı önemsiz bulması.
2. Kadınla birlikte erkeğin dinlenmesi.
3. Şiddetin gerçekleşmesine kadının hangi davranışının neden olduğunun sorulması.
4. Kadının evini ya da eşini bırakmasını beklemek.
5. İşin uzayacağını düşünerek kadınla ilgilenmekten vazgeçmek.
- Fiziksel, Cinsel ve/ve ya Psikolojik Şiddete Uğrayanlar İçin Yapılması Önerilenler;
1. Uygun ve güvenilir ortam sağlanmalı.
2. Öykü ile yaraların ya da ruhsal durumun uyumu karşılaştırılmalı.
3. Gecikmiş başvuru özenle değerlendirilmeli.
4. Yaraların türleri ayırt edilmeli.
5. Hasta gebelik yönünden incelenmeli.
6. Daha az belirgin, önemsiz gibi görünen yaralar vücut şemalarında belirtilmeli.
7. Gerekli konsültasyonlar istenmeli.
- Delillerin Kayıt Edilmesi;
1. Muayene tarihi ve yeri.
2. Polis veya mahkeme yazısı ile başvuruda bu bilgilerin kaydı.
3. Özenli anamnez bilgileri
4. Görünen yaraların yerleri, özellikleri ve boyutlarının tanımı.
5. Hastanın genel durumunun kaydı.
6. Var ise kullanılan silahın türüne yönelik tıbbi araştırma yapılması.
7. Muayene eden hekimin açık kimliği.
- Hekimler için örnek sorular (WHO, 1997)
-Kadınların hayatında şiddet çok sık olduğu için ben her gördüğüm kadına aile içi şiddeti sorarım. Eşinden hiç dayak yedin mi ya da istismar edildin mi?
-Bazen seninkine benzer yaralanmaları olan bir kadının yarasının birisinin dayağı nedeniyle olduğunu görüyorum. Bu sana nasıl oldu?
-Bazen seninki gibi yakınmalarla hastaneye gelen kişilerin evlerinde sıkıntıları olduğu ortaya çıkıyor. Seni birisi yaraladı mı?
-Eşinin alkol aldığını söyledin, her zaman şiddet uygular mı?
- Öneriler (WHO, 1997)
-Sormaktan korkmayın. Halkın inanışının tersine kadınların pek çoğu direk ve yargılayıcı olmayan sorularla istismarın ortaya çıkmasına isteklidir. Gerçekte sessizce birinin sormasını beklerler.
-Öyküsünü ona anlattırın. Her koşul altında dövülmeyi ve cinsel şiddeti hiç kimsenin hak etmediğini açıkça ifade edin.
İstismar için kuşku uyandıran koşullar ve yaralanmalarda aile içi şiddeti sormak gerekir (Kırmızı bayraklar);
-Fiziksel nedeni belli olmayan kronik yakınmalar.
-Yaralanmaların nasıl olduğunun açıklanmasında sürekli çelişkiler.
-Eşinin kadının yanından ayrılmakta isteksiz, dikkatli ve kontrollü olması.
-Gebelikte fiziksel yaralanmalar.
-Yaralanma ile tedavi arasında gecikme olması durumu.
-İntihar girişimi öyküsü ya da eğilimi olan durumlar.
-Acil tehlike için durum değerlendirilir. Kadının ve çocuklarının acil tehlikede olup olmadığını anlayın, güvenli kalabilecekleri yerleri olup olmadığını sorun, sığınak ya da kriz merkezi ile bağlantı kurmasını sağlayın.
-Sahip olduğu tıbbi ve yasal haklarını açıklayın. Pek çok ülkede aile içi şiddete özgü yasalar fiziksel ve cinsel şiddeti ceza yasası kapsamına alır.
-Görevinizi sunmaya hazır olun, kadına yardım için destek gruplarına klinikte yer sağlayın.
-Aile içi şiddetle ilgili broşür ve posterleri gösterin. Konudan haberdar olunmayı artırmak için deneyimlerini bildirmesi için cesaretlenmesini sağlayın.
-Aile içinde şiddet gören, istismarcı bir eşle yaşayan kadınlara, olası olduğunca saldırıları tahmin etme ve tepki verme yeteneğini tehlikeye sokabileceği için ruhsal durumunu değiştiren ilaçlar vermeyin.
- ÖRNEKLER:
“Hekimlik uygulamamı ebediyen değiştiren bu olayı her zaman anımsayacağım. Bir kadın kliniğime kendisi ve çocuğu için 3 yılda 30 kezden fazla geldi. Bu kadar sık gelmesine neyin neden olduğuna dikkat etmedim, özel yaşamıyla ilgili olabilir diye düşündüm. Sonra bu kadının öldürüldüğünü öğrendim. Kendisinin ve çocuğunun tıbbi kayıtlarını gözden geçirdim. Şiddetin belirti ve bulguları vardı. Ama ben ona hiç istismara uğrayıp uğramadığını sormamıştım. Bu olay geçtiğimiz on yıldaki uygulamamı tamamen değiştirdi. Artık hastalarıma şiddet hakkında soru soruyorum ve onlara yaşamlarını korumak ve sağlıklı olmalarını sağlamak için destek sunuyorum.”
Dahiliye uzmanı, California.
Bana ilk sorulduğunda kendimi rahat hissetmedim. Ama üçüncü ve dördüncüde dürüstçe, doğru yanıt verebilecek kadar rahat hissettim.
Bana “Sen bunu hak etmiyorsun” diyerek cesaret vererek yardım ettin. Şimdi güvendeyim. Yardımın
için teşekkür ederim.
Bir şeyi unutmuyorum, ellerini omzuma koydu, bütün şefkatiyle bakıyordu. Ben tamamen
çökmüştüm, kendimi düşünüp ağlıyordum. Bana insan olduğumu ve değerli olduğumu
düşündüğünü söyledi.
Bana yapılan yardımın çok ciddi olduğunu düşünüyorum. Bu işin ciddi olduğunu desteğe ve
korunmaya gereksinim olduğunu anladım. Bir şeyler oldu, yaşamım tamamen değişti. Bu çok büyük
bir değişim noktasıydı.
HUKUKÇULARA ÖNERİLER:
-Aile içi şiddet bir epidemidir.
-Her 3 kadından biri aile içi şiddet kurbanıdır.
-Avukatlar aile içi şiddeti bazı yöntemlerle ortaya koyabilirler.
-Bu konuları konuşmak kolay değildir, ancak önemlidir.
-Soru sormaya başlamadan önce dikkatli düşünmek gerekir.
-Aile içi şiddetle ilgili sorularınız kişiyi konuşmaya cesaretlendirici olmalıdır.
- Standart görüşme için örnek sorular
-Eşiniz size hiç yumruk, tokat attı ya da sizi incitti mi?
-Eşiniz hiç sizi tehdit etti mi?
-Eşiniz hiç sizin istemediğiniz bir şeyi yapmanız için sizi zorladı mı?
-Evde sizi korkuta herhangi bir şey var mı?
-Eşiniz sizin uyumanıza, yemenize hiç engel oldu mu?
-Eşiniz giysilerinize ya da sizin özellikle sevdiğiniz bir eşyaya hiç zarar verdi mi?
-Eşiniz ev içi hayvanlarınızı hiç incitti mi?
-Çocuklarınızı size hiç göstermemekle sizi tehdit etti mi?
(American Bar Association and The Family Violence Program of the Colorado Bar Association.)
Aile içi şiddet kurbanları tehlike içindedir, onların güvenliği ile ilgilendiğinizi ifade etmelisiniz.
-“Sizin ve çocuklarınızın güvenliğini düşünüyorum, bu konuyla ilgileniyorum.”
-Şiddet mağdurlarının güvenliği en önemli konudur.
Aile içi şiddet kurbanı yeni bir müvekkiliniz ile görüşmeden önce iki önemli konu vardır:
1-Ne soracaksınız, nasıl soracaksınız?
2-Görüşmeye nasıl hazırlanacaksınız?
-Herkes partneri ile kavga eder. Sen evde kavga ettiğinde neler oldu? Kavganın sonucundan korktuğun için hiç davranışını değiştirdin mi?
-Partnerin seni tehdit ettiğinde ne hissediyorsun? Evde kendin ve çocukların için korktuğun bir şey var mı?
-Partnerinin yaptığı, seni rahatsız eden bir şey var mı?
-Partnerin seni ya da çocukları incitti ya da tehdit etti mi?
-Partneriniz size zorla bir şey yaptırdı mı?
-Partneriniz sizi ve çocuklarınızı eleştirir mi?
-Partneriniz sizin için nasıl tehlikeli olur? Silahı var mı? Sizi ve çocuklarınızı silah kullanarak tehdit etti mi?
-Partneriniz kontrolünü kaybeder mi?
-Partnerinizin ruhsal bozukluğu var mı? Alkol ya da madde bağımlılığı var mı?
-Partneriniz için hiç polis çağırdınız mı?
-Hiç ayrılmaya çalıştınız mı? Ne oldu?
-İstismarın herhangi bir kanıtı var mı? Fotoğraf, polis raporu, tıbbi rapor, yırtılmış giysiler, silahlar, aile ya da arkadaşların ifadesi..
-Maddi geliriniz eşinizin kontrolünde mi, siz kullanabiliyor musunuz?
-Yasal durumu biliyor musunuz?
-Eve dönmeniz güvenli değil ise nerede yaşayacağınızla ilgili bir planınız var mı?
-Eş, çocuk ve yaşlı istismarının kurbanları için olan servislerden haberdar mısınız?
- Uygun bir görüşme için gerekli parametreler;
Görüşme ortamı,
-Konuşan kişinin dikkati,
-Aktif dinleme
Sessiz
-Dikkati vermek (Göz temasını yitirmemek),
-Yorumda bulunmamak (Sözleri bitene dek beklemek),
-Sözel olmayan uyarıları dinlemek (Konuşma sırasında verilen duyguların anlaşıldığı belli edilmeli).
Sesli
-Ayrıntılama (Uygun yerde soru sorulmalı)
-Özetleme (Konu değiştirmelerden önce, yanlış anlamaları engeller).
Destekleyici olma,
-Niçin soruları sorulmamalı, suçlu hissettirilmemeli.
-Yalnız olmadığını hissettirme.
-Konu ile ilgili bilgi vererek, bu sorunun yalnız onun sorunu olmadığını söyleyerek.
(European Campaign to Raise Awareness of Violence Against Women